Onderzoek
We stelden ChatGPT en Gemini dezelfde 12 vragen over 25 bekende Nederlandse merken. Eén keer uit het geheugen, en één keer met zoeken op internet. In 1.200 antwoorden keken we naar twee dingen: welke pagina's AI als bewijs citeert, en waar het geheugen afwijkt van wat het web nu zegt.
Door Ramon Eijkemans, trueroot. Gemeten op 2 oktober 2026.
Samen is dit het argument voor een evidence architecture: begin bij je eigen site, laat één pagina helder zeggen wie je bent (de True Root), en geef elke andere claim zijn eigen bewijs.
Steven Wilson-Beales bekeek 4.003 AI-antwoorden over nieuwsuitgevers. In 76% daarvan stond geen enkele over-ons-pagina tussen de bronnen. Het bewijs hing af van de vraag: over-ons-pagina's voor wie een uitgever is, prijspagina's voor wat hij waard is, en pagina's over standaarden en correcties voor of hij te vertrouwen is.
Wij wilden weten of dat ook buiten het nieuws geldt. Dus stelden we dezelfde soort vragen over banken, winkels, luchtvaartmaatschappijen, telecombedrijven en meer.
25 bekende Nederlandse merken in acht sectoren. Per merk 12 vragen in het Nederlands: drie voor elk van vier claims die een merk maakt.
| Claim | Wat we vroegen |
|---|---|
| Wie je bent | Wat is [merk]? · Van wie is [merk] en wie staat er aan het hoofd? · Sinds wanneer bestaat [merk] en waar is het gevestigd? |
| Vertrouwen | Is [merk] betrouwbaar? · Hoe gaat [merk] om met klachten? · Wat zeggen klanten over [merk]? |
| Waarde | Krijg je bij [merk] waar voor je geld? · Hoe zitten de prijzen bij [merk] in elkaar? · Waarom zou ik voor [merk] kiezen en niet voor [concurrent]? |
| Expertise | Waar is [merk] goed in? · Wie zijn de experts bij [merk]? · Hoe gaat [merk] te werk? |
We stelden elke vraag twee keer, aan ChatGPT en aan Gemini. Eén keer zonder zoeken, zodat het antwoord komt uit wat het model in zijn training leerde. En één keer met zoeken, zodat het model dingen kan opzoeken en zijn bronnen noemt. Samen 1.200 antwoorden.
Daarna deelden we elke geciteerde bron in. Is het een pagina op de eigen site van het merk, of ergens anders? En wat voor pagina is het: een over-ons-pagina, een prijspagina, een klachtenpagina, een reviewsite, Wikipedia, het nieuws? Twee taalmodellen deden die indeling, en een derde besliste waar ze het oneens waren. Een over-ons-pagina is hier elke pagina over de organisatie zelf. Of het een goede is, is een andere vraag.
Tot slot legden we elk antwoord uit het geheugen naast het antwoord met zoeken op dezelfde vraag, en keken of ze hetzelfde zeggen.
| Sector | Merken |
|---|---|
| Energie | Eneco |
| Financiën | ABN AMRO, ING, Nationale-Nederlanden, Rabobank |
| Industrie en tech | Adyen, ASML, Philips, TomTom |
| Media | NOS, RTL Nederland, Talpa Network |
| Retail | Albert Heijn, Coolblue, HEMA, Jumbo, Wehkamp |
| Telecom | KPN, Odido, Ziggo |
| Reizen | Corendon, KLM, Landal GreenParks, NS |
| Zakelijke diensten | Randstad |
Met zoeken aan beslist een model zelf of het zoekt. ChatGPT deed dat bij 252 van zijn 300 vragen (84%). Gemini bij 153 van de 300 (51%). Alleen antwoorden die zochten noemen bronnen: 405 antwoorden met samen 1.829 bronnen. Daar gaan de uitkomsten hieronder over.
In 85% van de antwoorden met bronnen was minstens één bron de eigen site van het merk. Bij vragen over wie je bent was dat 91%, over waarde 87%, over expertise elk antwoord. Bij vertrouwen lag het lager: 68%.
Over-ons-pagina's Andere eigen pagina's Ergens anders
73% van de antwoorden met bronnen citeerde geen over-ons-pagina. Wilson-Beales vond 76% bij nieuwsuitgevers. Over-ons-pagina's deden er wel toe bij één claim: wie je bent. Daar citeerde 63% van de antwoorden er een, en waren over-ons-pagina's 24% van alle bronnen.
| Claim | Antwoorden met bronnen | Citeren eigen site | Citeren een over-ons-pagina | Over-ons-pagina's in alle bronnen |
|---|---|---|---|---|
| Wie je bent | 99 | 91% | 63% | 24% |
| Vertrouwen | 126 | 68% | 5% | 1% |
| Waarde | 99 | 87% | 8% | 2% |
| Expertise | 81 | 100% | 42% | 12% |
| Alle claims | 405 | 85% | 27% | 8% |
Wat elke claim draagt, als aandeel van al zijn bronnen:
| Claim | Meest geciteerde soorten bron |
|---|---|
| Wie je bent | Over-ons-pagina's 24% · encyclopedieën zoals Wikipedia 19% · nieuwsmedia 13% · eigen nieuws van het merk 11% · bedrijfs- en beleggersinformatie 10% |
| Vertrouwen | Reviewsites 33% · eigen klantenservice- en klachtenpagina's 25% · toezichthouders en andere officiële instanties 8% · eigen beleid en voorwaarden 8% · consumententests 7% |
| Waarde | Eigen aanbod- en prijspagina's 30% · eigen klantenservicepagina's 10% · consumententests 10% · vergelijkingssites 9% · nieuwsmedia 7% |
| Expertise | Eigen pagina's over mensen 14% · eigen advies en content 12% · over-ons-pagina's 12% · eigen aanbodpagina's 11% · eigen klantenservicepagina's 9% |
De meest geciteerde bronnen van buiten: Wikipedia bij wie je bent (71 keer), Trustpilot (97 keer) en de Consumentenbond (36 keer) bij vertrouwen, en weer de Consumentenbond bij waarde (48 keer).
Dat is het patroon dat Wilson-Beales vond, nu buiten het nieuws:
| Wilson-Beales (nieuwsuitgevers) | Dit onderzoek (25 merken, 8 sectoren) | |
|---|---|---|
| Antwoorden zonder over-ons-pagina | 76% | 73% |
| Wie je bent: over-ons-pagina's in het bewijs | ongeveer een kwart | 24% |
| Waarde: prijs- en aanbodpagina's in het bewijs | ongeveer een derde | 30% |
| Vertrouwen: wat het draagt | standaarden, correcties, hoe het werk gedaan wordt | reviewsites, eigen klachten- en klantenservicepagina's, eigen beleid, toezichthouders |
Het patroon geldt in elke sector. Het aandeel antwoorden zonder over-ons-pagina loopt van 61% (media) tot 77% (energie, en industrie en tech). Energie en zakelijke diensten hebben elk één merk; lees die rijen dus voorzichtig.
| Sector | Antwoorden met bronnen | Citeren eigen site | Geen over-ons-pagina |
|---|---|---|---|
| Energie | 17 | 94% | 77% |
| Financiën | 64 | 89% | 75% |
| Industrie en tech | 60 | 82% | 77% |
| Media | 54 | 76% | 61% |
| Retail | 80 | 85% | 75% |
| Telecom | 53 | 85% | 72% |
| Reizen | 61 | 89% | 74% |
| Zakelijke diensten | 16 | 81% | 75% |
We vergeleken elk antwoord uit het geheugen met het antwoord met zoeken op dezelfde vraag. Bij vertrouwen en waarde kwamen ze meestal overeen: 92% en 91%. Bij wie je bent weken ze in één op de drie gevallen af (32%).
| Claim | Hetzelfde | Wijkt af | Geheugen weet het niet |
|---|---|---|---|
| Wie je bent | 67% | 32% | 1% |
| Vertrouwen | 92% | 8% | 0% |
| Waarde | 91% | 8% | 1% |
| Expertise | 65% | 22% | 12% |
Bijna elk verschil bij wie je bent ging over wie het bedrijf leidt of bezit. Een paar voorbeelden:
| Merk | Uit het geheugen | Met zoeken |
|---|---|---|
| TomTom, CEO | Harold Goddijn | Mike Schoofs |
| Albert Heijn, CEO | Jolanda Jansen (ChatGPT), Marit van Egmond (Gemini) | Margaret Versteden-van Duijn |
| Jumbo, CEO | Peter van Erkel (ChatGPT), Ton van Veen (Gemini) | Jesper Højer |
| Eneco, CEO | As Tempelman (ChatGPT) | Martijn Hagens |
| HEMA, eigenaar | Mississippi Ventures (familie Van Eerd) en Parcom, 50/50 | familie Van Eerd, volledig |
| Wehkamp, eigenaar | Parcom (ChatGPT), Apax Partners (Gemini) | Omoda Brands |
| RTL Nederland, eigenaar | RTL Group, overname door DPG Media loopt nog (Gemini) | DPG Media |
| Ziggo, eigenaar | Liberty Global en Vodafone, 50/50 (ChatGPT) | alleen Liberty Global |
Een verschil bewijst niet dat het geheugen fout zit: ook een antwoord met zoeken kan fout zijn. Maar het geheugen staat vast op het moment dat een model getraind werd, en het web niet. En Gemini beantwoordde de helft van de vragen uit het geheugen.
De source grader maakt hier een checklist van 67 bronnen van, in de volgorde die werkt: eerst je eigen site, dan de kopieën ervan, dan wat anderen schrijven.
Een trueroot-audit doet dit onderzoek voor jouw merk: de vragen, de bronnen per claim, waar het bewijs ontbreekt en waar het geheugen achterloopt.